Luật sư bào chữa và bảo vệ trong vụ án hình sự

By LAWPRO
30/08/2025

Vụ án hình sự là vụ việc vi phạm có dấu hiệu tội phạm đã được quy định trong Bộ luật Hình sự và được cơ quan có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự để tiến hành điều tra, truy tố, xét xử theo trình tự, thủ tục của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Khác với vụ án dân sự, trong vụ án hình sự, quan hệ pháp luật bị xâm phạm là các quan hệ liên quan đến chủ quyền quốc gia, an ninh đất nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền con người, quyền công dân… được pháp luật hình sự bảo vệ.

Quyền được yêu cầu luật sư bào chữa

Quyền được yêu cầu luật sư bào chữa là một trong những quyền hiến định, được ghi nhận tại Hiến pháp và quy định cụ thể trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Quyền này nhằm bảo đảm quyền được bảo vệ và quyền tự bào chữa của người bị buộc tội, góp phần bảo đảm tố tụng công bằng và đúng pháp luật.

Thời điểm luật sư tham gia vụ án hình sự

Theo Điều 74 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, thời điểm luật sư bào chữa tham gia tố tụng là từ khi khởi tố bị can.

Tuy nhiên, trong những trường hợp đặc biệt như bắt giữ, tạm giữ người, quyền tham gia tố tụng của luật sư được mở rộng hơn. Cụ thể, luật sư có thể tham gia ngay từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở của cơ quan điều tra hoặc từ thời điểm có quyết định tạm giữ. Điều này thể hiện tính cấp bách và cần thiết trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân trong tình huống khẩn cấp.

Các vụ án hình sự LAWPRO tham gia

Các vụ án kinh tế có liên quan đến người có chức vụ trong các cơ quan nhà nước (tội phổ biến như tham ô, hối lộ, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, làm lộ bí mật công tác…).
Các vụ án mà doanh nghiệp/người đứng đầu doanh nghiệp liên quan như trốn thuế, mua bán hóa đơn, đưa hối lộ, giả mạo trong công tác, trốn đóng bảo hiểm.
Các vụ án về vi phạm pháp luật bảo vệ sức khỏe và môi trường như sản xuất, mua bán hàng giả.
Tội gây rối trật tự công cộng.

Vai trò của luật sư trong vụ án hình sự

Bảo vệ bị can, bị cáo.
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị hại.
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Quy trình dịch vụ giải quyết vụ án hình sự

Luật sư tham gia xuyên suốt quá trình tố tụng hình sự – từ giai đoạn tiền khởi tố đến điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án – đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại, bị can, bị cáo, phạm nhân.

Với vai trò đại diện pháp lý, luật sư của Công ty Luật TNHH LAWPRO thực hiện các hoạt động chuyên môn nhằm bảo đảm mọi quyền lợi chính đáng của khách hàng được pháp luật thừa nhận và bảo vệ một cách hiệu quả.

Giai đoạn điều tra

Họp, trao đổi nội dung vụ án với khách hàng.
Nghiên cứu thông tin, tài liệu do khách hàng cung cấp và quy định pháp luật liên quan đến vụ án.
Tư vấn về thủ tục tố tụng hình sự áp dụng cho vụ việc trong quá trình cung cấp dịch vụ.
Đánh giá hành vi có dấu hiệu cấu thành tội phạm trong vụ án theo quan điểm của luật sư.
Hướng dẫn khách hàng thu thập, chuẩn bị tài liệu và chứng cứ theo quy định để cung cấp cho Cơ quan Cảnh sát điều tra.
Hướng dẫn chuẩn bị tài liệu nhằm giảm hình phạt hoặc thay đổi khung định tội, thay đổi tội danh (nếu có căn cứ).
Hướng dẫn chuẩn bị nội dung làm việc và hỗ trợ pháp lý trong các buổi hỏi cung tại Cơ quan Cảnh sát điều tra (khi khách hàng yêu cầu và cơ quan điều tra chấp thuận sự tham dự của luật sư).
Làm việc, trao đổi với Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát về nội dung vụ án, quan điểm đối với hoạt động điều tra và trình tự tố tụng.

Giai đoạn truy tố

Trên cơ sở chứng cứ thu thập được, bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát tiến hành kiểm tra, đánh giá, củng cố chứng cứ và ra quyết định theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Truy tố bị can trước Tòa án.
Trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung.
Đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án; đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị can.

Công việc của luật sư tại giai đoạn truy tố

Kiến nghị Viện kiểm sát trả hồ sơ để điều tra lại hoặc điều tra bổ sung.
Kiến nghị Viện kiểm sát áp dụng hoặc thay đổi biện pháp ngăn chặn.
Kiến nghị Viện kiểm sát trưng cầu giám định, yêu cầu đối chất.
Kiến nghị Viện kiểm sát xem xét các sai phạm trong hoạt động điều tra (nếu có).

Giai đoạn xét xử

Giai đoạn xét xử là giai đoạn quan trọng trong quá trình tố tụng hình sự. Tại phiên tòa, người bị truy tố có quyền đưa ra chứng cứ, lập luận để bào chữa; người bị hại có quyền yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Theo quy định pháp luật hiện hành, xét xử hình sự ở Việt Nam gồm hai cấp: sơ thẩm và phúc thẩm.

Công việc của luật sư trong giai đoạn xét xử

Sao chụp các tài liệu liên quan trong hồ sơ vụ án của các cơ quan tiến hành tố tụng (theo quy định pháp luật).
Phân tích pháp lý đối với chứng cứ và/hoặc lập luận của cơ quan điều tra, Viện kiểm sát.
Xây dựng phương án, quan điểm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Tham gia bào chữa/bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng tại phiên tòa hình sự sơ thẩm.
Hướng dẫn thủ tục kháng cáo (nếu có) và tham gia bảo vệ quyền lợi tại phiên tòa phúc thẩm (nếu được yêu cầu).

Giai đoạn thi hành án

Luật sư theo dõi quá trình thi hành bản án; hỗ trợ người bị hại/thân chủ thực hiện các thủ tục để yêu cầu thi hành phần dân sự trong bản án hình sự (ví dụ: yêu cầu bồi thường thiệt hại, khôi phục quyền lợi hợp pháp).