Nhiều doanh nghiệp lúng túng khi bắt đầu dự án vì chưa nắm rõ thủ tục chấp thuận đầu tư, không biết dự án của mình có thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư hay không. Bài viết từ LAWPRO phân tích các trường hợp áp dụng, hồ sơ cần chuẩn bị, quy trình theo từng cấp thẩm quyền, tiêu chí thẩm định và lỗi phổ biến khiến hồ sơ bị kéo dài hoặc từ chối.

Hiểu đúng thủ tục chấp thuận đầu tư

“Thủ tục chấp thuận đầu tư” là cách gọi phổ biến của thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo Luật Đầu tư 2025, chấp thuận chủ trương đầu tư là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận các nội dung chính của dự án như mục tiêu, địa điểm, quy mô, tiến độ, thời hạn thực hiện, nhà đầu tư hoặc hình thức lựa chọn nhà đầu tư và cơ chế đặc biệt nếu có.

Có thể hiểu đây là bước đánh giá dự án ở cấp độ tổng thể. Cơ quan nhà nước không chỉ kiểm tra hồ sơ có đủ biểu mẫu hay không mà còn xem xét dự án có phù hợp với quy hoạch, đất đai, môi trường, quốc phòng – an ninh và định hướng phát triển của địa phương hay không.

Đối với dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, thủ tục này phải được hoàn thành trước khi nhà đầu tư triển khai dự án. Tuy nhiên, văn bản chấp thuận chủ trương không thay thế cho giấy phép xây dựng, đất đai, môi trường hoặc các giấy phép chuyên ngành khác. 

Phân biệt với các thủ tục liên quan

Các thủ tục đầu tư có mục đích khác nhau và không phải lúc nào cũng được thực hiện đồng thời.

Bảng dưới đây giúp doanh nghiệp phân biệt những nội dung chính:

Luật Đầu tư 2025 quy định việc đấu giá hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư về nguyên tắc được thực hiện sau khi chấp thuận chủ trương đầu tư, trừ trường hợp dự án không thuộc diện phải thực hiện thủ tục này.

Đối với IRC, dự án của nhà đầu tư nước ngoài và một số tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài thuộc diện phải thực hiện thủ tục cấp. Nhà đầu tư trong nước thường không phải xin IRC, nhưng vẫn phải xin chấp thuận chủ trương nếu dự án thuộc nhóm được quy định tại Điều 24 Luật Đầu tư 2025. 

Trường hợp chấp thuận đồng thời nhà đầu tư

Trong một số trường hợp, cơ quan có thẩm quyền có thể chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư mà không phải tổ chức đấu giá hoặc đấu thầu.

Các trường hợp có thể được xem xét gồm:

• Nhà đầu tư đang có quyền sử dụng đất hợp pháp.
• Nhà đầu tư nhận chuyển nhượng, thuê hoặc nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất nông nghiệp để triển khai dự án phi nông nghiệp theo quy định.
• Dự án được thực hiện trong khu công nghiệp, khu công nghệ cao hoặc khu công nghệ số tập trung.
• Dự án thuộc trường hợp được giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá hoặc đấu thầu.

Việc áp dụng không mang tính tự động. Nhà đầu tư vẫn phải chứng minh quyền sử dụng đất, điều kiện thực hiện dự án và căn cứ không phải đấu giá hoặc đấu thầu. 

Dự án nào phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư?

Không phải tất cả dự án kinh doanh đều phải xin chấp thuận chủ trương. Nghĩa vụ này phụ thuộc vào lĩnh vực, quy mô sử dụng đất, tác động xã hội, vị trí dự án và cơ chế mà nhà đầu tư đề xuất.

Những nhóm dự án thuộc diện chấp thuận

Điều 24 Luật Đầu tư 2025 quy định các nhóm dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Những nhóm đáng chú ý gồm:

• Dự án chuyển mục đích sử dụng đất rừng hoặc đất trồng lúa với quy mô lớn.
• Dự án có yêu cầu di dân, tái định cư từ ngưỡng luật định.
• Dự án casino, nhà máy điện hạt nhân hoặc một số lĩnh vực đặc biệt.
• Dự án của nhà đầu tư nước ngoài trong một số lĩnh vực như viễn thông có hạ tầng mạng, xuất bản, báo chí hoặc trồng rừng.
• Dự án đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu hoặc đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất.
• Dự án sử dụng đất tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.
• Dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển.
• Dự án xây dựng nhà ở, khu đô thị trong trường hợp nhà đầu tư đang có hoặc thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.
• Dự án sân golf, hạ tầng khu công nghiệp, cảng biển, hàng không hoặc chế biến dầu khí.
• Dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với luật hoặc nghị quyết của Quốc hội.

Việc dự án có thuộc diện chấp thuận hay không cần được xác định dựa trên toàn bộ hồ sơ, không chỉ dựa vào tên gọi hoặc tổng vốn đầu tư.

Thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư

Luật Đầu tư 2025 phân định thẩm quyền giữa Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh và ban quản lý khu chức năng.

Quốc hội chỉ chấp thuận dự án thuộc nhóm yêu cầu cơ chế, chính sách đặc biệt. Các dự án còn lại được phân cấp cho Thủ tướng, Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc ban quản lý theo từng loại và địa điểm thực hiện.

Trường hợp không phải thực hiện thủ tục

Dự án không thuộc các nhóm được liệt kê tại Điều 24 Luật Đầu tư 2025 thì không phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư theo luật này. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn có thể phải thực hiện thủ tục cấp IRC, đăng ký doanh nghiệp, đất đai, xây dựng, môi trường hoặc giấy phép chuyên ngành.

Doanh nghiệp không nên mặc định dự án trong khu công nghiệp được miễn chấp thuận chủ trương. Luật mới cho phép ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao hoặc khu kinh tế chấp thuận một số dự án thuộc thẩm quyền cấp tỉnh nếu dự án phù hợp với quy hoạch. 

Hồ sơ thực hiện thủ tục chấp thuận đầu tư

Thành phần hồ sơ phụ thuộc vào người đề xuất dự án, loại đất, lĩnh vực hoạt động và việc có đề nghị chấp thuận đồng thời nhà đầu tư hay không. Hồ sơ cần thể hiện được cả tính hợp pháp và khả năng triển khai thực tế của dự án.

Hồ sơ do nhà đầu tư đề xuất

Đối với dự án do nhà đầu tư chủ động đề xuất, bộ hồ sơ thường tập trung vào tư cách nhà đầu tư, nội dung dự án và năng lực triển khai.

Các tài liệu cần được rà soát gồm:

• Văn bản đề nghị thực hiện dự án.
• Tài liệu pháp lý của nhà đầu tư.
• Đề xuất dự án đầu tư.
• Tài liệu chứng minh năng lực tài chính.
• Hồ sơ về địa điểm và nhu cầu sử dụng đất.
• Giải trình về công nghệ nếu thuộc diện phải thẩm định.
• Nội dung đánh giá sơ bộ tác động môi trường nếu pháp luật yêu cầu.
• Đề xuất ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và điều kiện áp dụng.
• Tài liệu khác theo lĩnh vực và quy mô dự án.

Đề xuất dự án cần thể hiện thống nhất mục tiêu, quy mô, tổng vốn, vốn góp, vốn huy động, thời hạn, tiến độ và hiệu quả kinh tế – xã hội. Những số liệu không thống nhất giữa các tài liệu là nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ phải giải trình lại.

Hồ sơ chứng minh năng lực tài chính

Cơ quan thẩm định cần có căn cứ đánh giá nhà đầu tư có đủ nguồn lực triển khai dự án hay không.

Tùy từng trường hợp, nhà đầu tư có thể chuẩn bị:

• Báo cáo tài chính gần nhất.
• Xác nhận số dư hoặc khả năng cung cấp vốn.
• Cam kết hỗ trợ tài chính của công ty mẹ.
• Cam kết tài trợ của tổ chức tín dụng.
• Bảo lãnh về năng lực tài chính.
• Kế hoạch huy động và sử dụng nguồn vốn.
• Hồ sơ về các dự án tương tự đã thực hiện.

Không nên chỉ nộp báo cáo tài chính mà không giải thích mối liên hệ giữa nguồn lực hiện có với tổng vốn và tiến độ của dự án.

Hồ sơ về đất đai và địa điểm

Dự án có sử dụng đất thường được thẩm định kỹ về cơ sở pháp lý của địa điểm và hình thức lựa chọn nhà đầu tư.

Những tài liệu có thể cần chuẩn bị gồm:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Hợp đồng hoặc thỏa thuận về địa điểm.
• Tài liệu chứng minh quyền cho thuê, chuyển nhượng hoặc góp vốn.
• Hồ sơ quy hoạch và mục đích sử dụng đất.
• Phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng.
• Tài liệu giải trình hình thức giao đất, cho thuê đất.
• Hồ sơ về đấu giá hoặc đấu thầu nếu thuộc trường hợp áp dụng.

Đối với dự án có yếu tố nước ngoài, tài liệu được cấp ở nước ngoài có thể phải hợp pháp hóa lãnh sự, dịch sang tiếng Việt và chứng thực theo quy định, trừ trường hợp được miễn.

Quy trình thực hiện thủ tục chấp thuận đầu tư

Quy trình cụ thể khác nhau theo cấp thẩm quyền, nhưng đều bao gồm các giai đoạn kiểm tra hồ sơ, lấy ý kiến, thẩm định và ban hành quyết định.

Bước 1: Xác định dự án và thẩm quyền

Trước khi soạn hồ sơ, nhà đầu tư cần xác định dự án có thuộc Điều 24 Luật Đầu tư 2025 hay không và cơ quan nào có thẩm quyền chấp thuận.

Nội dung cần kiểm tra gồm:

• Lĩnh vực và mục tiêu dự án.
• Diện tích, loại đất và hình thức sử dụng đất.
• Vị trí có liên quan đến quốc phòng, an ninh hoặc di sản không.
• Quy mô di dân, tái định cư.
• Yêu cầu về cơ chế, chính sách đặc biệt.
• Nhà đầu tư có thuộc đối tượng bị hạn chế tiếp cận thị trường không.
• Dự án có được thực hiện trong khu chức năng không.

Xác định sai thẩm quyền có thể dẫn đến việc phải sửa lại đề xuất dự án hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan khác.

Bước 2: Rà soát quy hoạch và điều kiện đầu tư

Trước khi hoàn thiện hồ sơ chính thức, nhà đầu tư nên kiểm tra sự phù hợp của dự án với quy hoạch, đất đai và ngành nghề đầu tư.

Các vấn đề cần làm rõ gồm:

• Địa điểm có phù hợp quy hoạch không.
• Mục tiêu có thuộc ngành nghề đầu tư có điều kiện không.
• Quy mô có phù hợp với hạ tầng khu vực không.
• Có phải chuyển mục đích sử dụng đất không.
• Dự án có yêu cầu đấu giá hoặc đấu thầu không.
• Công nghệ có thuộc diện hạn chế hoặc thẩm định không.
• Hồ sơ môi trường cần chuẩn bị ở giai đoạn nào.

Việc rà soát sớm giúp doanh nghiệp tránh đầu tư nhiều chi phí vào một phương án khó được chấp thuận.

Bước 3: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Sau khi xác định phương án, nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP và yêu cầu của thủ tục tương ứng. Nghị định này là văn bản hướng dẫn quan trọng của Luật Đầu tư 2025 và có hiệu lực từ ngày 31/3/2026. 

Trước khi nộp, cần kiểm tra:

• Thẩm quyền ký của người đại diện.
• Sự thống nhất giữa các biểu mẫu.
• Tính hợp lệ của tài liệu pháp lý.
• Số liệu vốn, diện tích và tiến độ.
• Hồ sơ dịch thuật và hợp pháp hóa lãnh sự.
• Tài liệu chứng minh quyền sử dụng địa điểm.
• Phương án lựa chọn nhà đầu tư.

Bước 4: Lấy ý kiến và thẩm định dự án

Cơ quan tiếp nhận hồ sơ gửi lấy ý kiến các cơ quan liên quan đến quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường, công nghệ, quốc phòng – an ninh hoặc quản lý chuyên ngành.

Trong giai đoạn này, nhà đầu tư có thể được yêu cầu:

• Làm rõ quy mô hoặc mục tiêu.
• Điều chỉnh tiến độ.
• Bổ sung chứng minh tài chính.
• Giải trình sự phù hợp của địa điểm.
• Sửa phương án sử dụng đất.
• Bổ sung biện pháp bảo vệ môi trường.
• Điều chỉnh hình thức lựa chọn nhà đầu tư.

Doanh nghiệp cần trả lời đúng trọng tâm và bảo đảm nội dung bổ sung thống nhất với toàn bộ hồ sơ đã nộp.

Bước 5: Nhận quyết định và thực hiện thủ tục tiếp theo

Cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản chấp thuận hoặc từ chối và nêu lý do theo quy định.

Sau khi được chấp thuận, nhà đầu tư có thể phải tiếp tục thực hiện:

• Lựa chọn hoặc chấp thuận nhà đầu tư.
• Cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
• Thành lập hoặc điều chỉnh doanh nghiệp.
• Ký quỹ hoặc có bảo lãnh thực hiện dự án.
• Giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất.
• Thực hiện thủ tục xây dựng và môi trường.
• Xin giấy phép hoạt động chuyên ngành.

Văn bản chấp thuận chủ trương là cơ sở quan trọng nhưng không đồng nghĩa dự án đã đủ mọi điều kiện để xây dựng hoặc vận hành.

Tiêu chí thẩm định hồ sơ chấp thuận đầu tư

Cơ quan nhà nước xem xét cả tính hợp pháp và tính khả thi của dự án. Do đó, hồ sơ cần chứng minh dự án phù hợp với chính sách, quy hoạch và nguồn lực thực tế của nhà đầu tư.

Trước khi nộp, nhà đầu tư nên tự đánh giá dự án theo các nhóm tiêu chí sau:

Không nên đề xuất quy mô quá lớn nhưng không chứng minh được nguồn vốn, nhu cầu sử dụng đất hoặc khả năng hoàn thành đúng tiến độ.

LAWPRO hỗ trợ thủ tục chấp thuận đầu tư

LAWPRO hỗ trợ doanh nghiệp từ giai đoạn đánh giá ý tưởng dự án đến khi nhận quyết định và triển khai các thủ tục tiếp theo. Phạm vi dịch vụ được xây dựng theo loại dự án, địa điểm và nhu cầu thực tế của nhà đầu tư.

Đánh giá tính khả thi pháp lý

Trước khi doanh nghiệp đầu tư nhiều thời gian và chi phí, LAWPRO rà soát:

• Dự án có thuộc diện chấp thuận chủ trương không.
• Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết.
• Địa điểm có phù hợp quy hoạch không.
• Hình thức lựa chọn nhà đầu tư nào được áp dụng.
• Nhà đầu tư có đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường không.
• Hồ sơ đất đai và môi trường cần chuẩn bị thế nào.
• Những rủi ro có thể khiến dự án bị từ chối.

Kết quả đánh giá giúp doanh nghiệp điều chỉnh mục tiêu, quy mô hoặc cấu trúc trước khi lập hồ sơ chính thức.

Chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ

LAWPRO hỗ trợ soạn thảo, rà soát và chuẩn hóa các tài liệu của dự án.

Phạm vi công việc có thể gồm:

• Văn bản đề nghị thực hiện dự án.
• Đề xuất dự án đầu tư.
• Hồ sơ chứng minh năng lực tài chính.
• Giải trình phương án sử dụng đất.
• Hồ sơ chấp thuận đồng thời nhà đầu tư.
• Tài liệu về công nghệ và môi trường.
• Hướng dẫn dịch thuật, chứng thực và hợp pháp hóa lãnh sự.
• Kiểm tra sự thống nhất giữa các số liệu.

Hồ sơ được xây dựng theo đặc điểm thực tế của dự án thay vì sử dụng mẫu chung cho mọi giao dịch.

Đồng hành trong quá trình thẩm định

Trong quá trình cơ quan nhà nước xem xét, LAWPRO hỗ trợ:

• Theo dõi tình trạng hồ sơ.
• Phân tích yêu cầu bổ sung.
• Chuẩn bị văn bản giải trình.
• Phối hợp hoàn thiện tài liệu chuyên ngành.
• Tư vấn điều chỉnh phương án dự án.
• Kiểm tra nội dung quyết định chấp thuận.
• Xây dựng lộ trình thực hiện thủ tục tiếp theo.

Cách tiếp cận xuyên suốt giúp doanh nghiệp hạn chế việc sửa hồ sơ nhiều lần và duy trì tính thống nhất giữa chủ trương đầu tư với đất đai, xây dựng và hoạt động của dự án.

Kết luận

Nắm rõ thủ tục chấp thuận đầu tư, các trường hợp áp dụng, hồ sơ cần chuẩn bị, trình tự theo từng cấp thẩm quyền và tiêu chí thẩm định sẽ giúp nhà đầu tư chủ động xây dựng phương án triển khai, hạn chế sai sót và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Trong quá trình thực hiện, LAWPRO cung cấp giải pháp tư vấn pháp lý phù hợp, hỗ trợ rà soát hồ sơ, đánh giá khả năng đáp ứng điều kiện và đồng hành cùng nhà đầu tư trong từng bước của thủ tục chấp thuận đầu tư, đảm bảo dự án được triển khai đúng quy định.

Xem thêm:

Thủ tục điều chỉnh dự án đầu tư

Thủ tục đầu tư nước ngoài vào Việt nam

Thủ tục đầu tư ra nước ngoài