Thỏa thuận NDA có bị vô hiệu hay không?
Trích tóm tắt nội dung phần nhận định của Án lệ số 69 năm 2023 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao
Người khởi kiện cho rằng NDA (thỏa thuận bảo mật thông tin, hạn chế cạnh tranh không lành mạnh) vi phạm quy định về quyền làm việc của người lao động, vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Việc làm năm 2013 mà Hội đồng trọng tài vẫn công nhận NDA là Hội đồng trọng tài đã vi phạm nguyên tắc tuân thủ pháp luật của người lao động cũng như điều cấm tại Luật Việc làm năm 2013.
Xét thấy:
1. Tại Điều 4 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định: “Quyền tự do cam kết, thỏa thuận trong việc xác lập quyền, nghĩa vụ dân sự được pháp luật bảo đảm, nếu cam kết, thỏa thuận đó không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội. Trong quan hệ dân sự, các bên hoàn toàn tự nguyện, không bên nào được áp đặt, cấm đoán, cưỡng ép, đe dọa, ngăn cản bên nào. Cam kết, thỏa thuận hợp pháp có hiệu lực bắt buộc thực hiện đối với các bên và phải được cá nhân, pháp nhân, chủ thể khác tôn trọng”.
Trong trường hợp này, giữa Người khởi kiện với Công ty Bị Kiện đã tự nguyện ký kết, khi ký Người bị kiện là người có đầy đủ năng lực hành vi theo quy định của pháp luật, không bị ép buộc, lừa dối hay áp đặt ý chí để Người khởi kiện phải chấp nhận ký NDA. Do đó, NDA có hiệu lực. Việc Hội đồng trọng tài công nhận hiệu lực của NDA là hoàn toàn đúng pháp luật.
2. Bên cạnh đó, Người Khởi kiện cho rằng tranh chấp giữa các bên là tranh chấp lao động thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, vì NDA là một phần không thể tách rời của các Hợp đồng lao động giữa Người khởi kiện và Công ty Bị kiện.
Tại đoạn 11 Bản luận cứ đề ngày 18/01/2018 của Luật sư bảo vệ cho quyền và lợi ích hợp pháp của Người Khởi kiện tại VIAC và tại Phiên họp cuối cùng, Luật sư của Người Khởi kiện đã khẳng định lại quan điểm NDA hoàn toàn độc lập với các Hợp đồng lao động giữa Công ty Bị kiện và Người Khởi kiện. Do đó, Hội đồng xét đơn xác định thỏa thuận NDA là một thỏa thuận độc lập, khi có tranh chấp thì thuộc thẩm quyền giải quyết của Trọng tài như sự lựa chọn của các bên từ khi ký kết.
- Hội đồng xét đơn còn xem xét cả quan điểm bảo vệ của luật sư Người khởi kiện để bác yêu cầu của Người khởi kiện.
- Nhận định số 1 và nhận định số 2 phải được cùng xem xét về quyền được làm việc của người lao động. Tuy nhiên, thỏa thuận NDA lại bị tòa án xem xét là thỏa thuận độc lập với HĐLĐ, tức là 1 thỏa thuận dân sự thuần túy nên quyền được có việc làm của người lao động không được xem xét.
Về quan điểm cá nhân đánh giá, Luật sư Đỗ Quang Hưng cho rằng Hội đồng trọng tài và Hội đồng xét đơn đã quá cứng ngắc trong việc áp dụng pháp luật, bởi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh đã tước đi quyền của người làm động nên đã vi phạm nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam quy định tại Điều 35 Hiến Pháp:"Điều 35
1. Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc."
