Khiếu nại lệnh phong tỏa tài khoản trong vụ án kinh tế

• By LAWPRO
• 14/11/2026

Khiếu nại lệnh phong tỏa tài khoản là quyền của bị can, bị cáo và cả doanh nghiệp, cá nhân có tài khoản bị phong tỏa khi cho rằng lệnh đó trái pháp luật. Thời hiệu khiếu nại là 15 ngày kể từ ngày nhận được hoặc biết được lệnh, theo Điều 471 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 17/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026, đã gồm các sửa đổi của Luật số 99/2025/QH15).

Trả lời ngắn: doanh nghiệp có thể gửi đơn khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết trong 15 ngày, đồng thời đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng hủy bỏ phong tỏa nếu không còn cần thiết. Thời hạn giải quyết mỗi cấp thường là 07 hoặc 15 ngày, tùy người ra lệnh.

Trong các vụ án kinh tế, phong tỏa tài khoản thường được áp dụng rất sớm. Một lệnh phong tỏa sai phạm vi có thể làm doanh nghiệp không trả được lương, không thanh toán được cho đối tác.

Ai cần làm và khi nào nên khiếu nại lệnh phong tỏa tài khoản

Theo khoản 1 Điều 129 Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS), phong tỏa tài khoản áp dụng với người bị buộc tội về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc để bảo đảm bồi thường thiệt hại. Biện pháp này cũng áp dụng với tài khoản của người khác nếu có căn cứ cho rằng số tiền trong đó liên quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội.

Vì vậy, những chủ thể sau thường cần cân nhắc khiếu nại:

• Bị can, bị cáo (kể cả pháp nhân thương mại bị khởi tố) có tài khoản bị phong tỏa. Quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng được ghi nhận tại điểm k khoản 2 Điều 60 BLTTHS.
• Doanh nghiệp, cá nhân không bị khởi tố nhưng tài khoản bị phong tỏa vì bị cho là liên quan. Họ có tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và có quyền khiếu nại theo điểm h khoản 2 Điều 65 BLTTHS.

Nên khiếu nại khi lệnh có dấu hiệu sai: phong tỏa vượt quá số tiền tương ứng với mức có thể bị phạt, tịch thu hoặc bồi thường (trái khoản 3 Điều 129), phong tỏa tài khoản không liên quan đến hành vi phạm tội, hoặc lệnh của Cơ quan điều tra không được thông báo cho Viện kiểm sát có thẩm quyền trước khi thi hành (trái khoản 2 Điều 129).

Hồ sơ khiếu nại gồm những gì?

BLTTHS không quy định mẫu đơn hay thành phần hồ sơ bắt buộc cho khiếu nại trong tố tụng hình sự. Tuy nhiên, theo điểm a khoản 2 Điều 472 BLTTHS, người khiếu nại có nghĩa vụ trình bày trung thực sự việc và cung cấp thông tin, tài liệu cho người giải quyết. Trên thực tế, một bộ hồ sơ nên có:

• Đơn khiếu nại, ghi rõ lệnh phong tỏa bị khiếu nại (số, ngày, người ký), nội dung cho là trái pháp luật và yêu cầu cụ thể (hủy bỏ toàn bộ hoặc giải tỏa phần vượt mức).
• Bản sao lệnh phong tỏa và biên bản về việc phong tỏa tài khoản đã nhận.
• Sao kê tài khoản, hợp đồng, hóa đơn chứng minh nguồn tiền hợp pháp hoặc không liên quan đến hành vi bị điều tra.
• Tài liệu chứng minh nhu cầu thanh toán cấp thiết (bảng lương, nghĩa vụ thuế, hợp đồng đến hạn).
• Văn bản ủy quyền hoặc giấy tờ của người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi nếu khiếu nại thông qua họ.

Các bước khiếu nại lệnh phong tỏa tài khoản

Bước 1: Xác định ai ra lệnh và mốc tính thời hiệu

Theo khoản 2 Điều 129 BLTTHS, người có quyền ra lệnh phong tỏa gồm những người quy định tại khoản 1 Điều 113 (Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên trong trường hợp luật định; Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát; Chánh án, Phó Chánh án Tòa án…) và Thẩm phán chủ tọa phiên tòa. Người ra lệnh quyết định ai sẽ giải quyết khiếu nại.

Mốc tính 15 ngày là ngày nhận được hoặc biết được lệnh. Theo khoản 4 Điều 129, biên bản phong tỏa lập thành năm bản, một bản giao ngay cho người bị buộc tội và một bản giao cho người khác có liên quan.

Bước 2: Soạn đơn và gửi đúng người có thẩm quyền

Khiếu nại lệnh của Điều tra viên hoặc Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra gửi Thủ trưởng Cơ quan điều tra (khoản 1 Điều 475). Khiếu nại lệnh của Thủ trưởng Cơ quan điều tra, hoặc quyết định đã được Viện kiểm sát phê chuẩn, gửi Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền.

Lệnh của Kiểm sát viên, Phó Viện trưởng do Viện trưởng Viện kiểm sát giải quyết; lệnh của Viện trưởng do Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp giải quyết (Điều 476). Lệnh của Thẩm phán, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực trước khi mở phiên tòa do Chánh án Tòa án nhân dân khu vực giải quyết (khoản 1 Điều 477).

Bước 3: Đồng thời đề nghị hủy bỏ biện pháp phong tỏa

Theo khoản 2 Điều 130 BLTTHS, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án hủy bỏ biện pháp phong tỏa tài khoản khi thấy không còn cần thiết. Bị can có quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu và yêu cầu (điểm đ khoản 2 Điều 60), nên doanh nghiệp có thể kèm đề nghị này trong đơn.

Ngoài ra, khoản 1 Điều 130 quy định phong tỏa bắt buộc phải hủy bỏ khi đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án (kể cả đối với bị can), bị cáo được tuyên không có tội, hoặc bị cáo không bị phạt tiền, tịch thu tài sản và bồi thường thiệt hại.

Bước 4: Theo dõi kết quả và khiếu nại tiếp lên cấp trên

Người khiếu nại có quyền nhận quyết định giải quyết khiếu nại (điểm d khoản 1 Điều 472). Nếu không đồng ý với quyết định lần đầu, trong 03 ngày kể từ ngày nhận quyết định, người khiếu nại có quyền khiếu nại tiếp lên cấp trên theo Điều 475, 476, 477. Quyết định của cấp giải quyết cuối cùng là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Thời hạn và lệ phí

Thời hiệu khiếu nại chung là 15 ngày (khoản 1 Điều 471). Thời gian có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan không tính vào thời hiệu (khoản 2 Điều 471). Chương XXXIII BLTTHS không đặt ra lệ phí đối với việc khiếu nại.

Sai sót thường gặp khi khiếu nại

• Để quá 15 ngày vì chờ “làm việc thêm” với cơ quan điều tra. Khi hết thời hiệu, doanh nghiệp chỉ còn con đường đề nghị hủy bỏ theo Điều 130, không còn quyền khiếu nại lệnh đó.
• Gửi nhầm người giải quyết, làm kéo dài thời gian.
• Chỉ khiếu nại chung chung, không chỉ ra phần tiền vượt mức so với khoản 3 Điều 129 hoặc không chứng minh nguồn tiền hợp pháp.
• Tìm cách lách lệnh phong tỏa qua ngân hàng. Theo khoản 3 Điều 129, người được giao thực hiện, quản lý tài khoản bị phong tỏa mà giải tỏa việc phong tỏa thì phải chịu trách nhiệm hình sự.

Câu hỏi thường gặp

Tài khoản công ty bị phong tỏa dù công ty không bị khởi tố, có khiếu nại được không? Được. Khoản 1 Điều 129 cho phép phong tỏa tài khoản của người khác chỉ khi có căn cứ cho rằng tiền trong đó liên quan đến hành vi phạm tội. Công ty có quyền khiếu nại với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (Điều 65, Điều 469).

Có được phong tỏa toàn bộ số dư không? Không mặc nhiên. Khoản 3 Điều 129 chỉ cho phong tỏa số tiền tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại.

Kết luận

Khiếu nại lệnh phong tỏa tài khoản hiệu quả cần ba yếu tố: đúng thời hiệu 15 ngày, đúng người giải quyết theo Điều 475–477 và có chứng cứ cụ thể về phần tiền phong tỏa vượt mức hoặc không liên quan.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang bị phong tỏa tài khoản trong một vụ án kinh tế, hãy liên hệ Công ty Luật LAWPRO qua hotline 0936 779 799 để luật sư rà soát hồ sơ và soạn đơn khiếu nại phù hợp với từng giai đoạn tố tụng.

Căn cứ pháp lý: Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 ngày 27/11/2015, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 02/2021/QH15 ngày 12/11/2021, Luật số 99/2025/QH15 ngày 27/6/2025 và các luật liên quan; Văn bản hợp nhất số 17/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026 của Văn phòng Quốc hội hợp nhất Bộ luật Tố tụng hình sự (các Điều 60, 65, 113, 129, 130, 469–477).