Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Doanh nghiệp cần tuân thủ gì để tránh rủi ro pháp lý?

Doanh nghiệp của bạn đang nhận khiếu nại của khách hàng, hoặc chưa chắc hợp đồng, chính sách đổi trả đã đúng luật? Từ khi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 có hiệu lực, nghĩa vụ của người bán hàng, cung ứng dịch vụ và vận hành nền tảng số đã tăng lên đáng kể, kèm mức phạt nặng hơn.

Một khiếu nại xử lý sai cách có thể lan nhanh trên mạng xã hội, kéo theo thanh tra, xử phạt và thiệt hại uy tín. Bài viết này giúp doanh nghiệp nắm những quy định cốt lõi về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các mức phạt hiện hành và cách LawPro hỗ trợ tuân thủ, giải quyết tranh chấp.

Khung pháp lý về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hiện hành

Văn bản

Nội dung chính

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2024; hợp nhất tại VBHN 47/VBHN-VPQH năm 2026)

Quyền, nghĩa vụ của người tiêu dùng; trách nhiệm của doanh nghiệp; hành vi bị cấm; giải quyết tranh chấp

Nghị định 55/2024/NĐ-CP (hợp nhất tại VBHN 29/VBHN-BCT năm 2026)

Quy định chi tiết Luật: hợp đồng theo mẫu, giao dịch trên không gian mạng, công khai cảnh báo vi phạm

Nghị định 98/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ-CP

Xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Luật 2023 thay thế Luật năm 2010 và bổ sung nhiều nội dung mới: người tiêu dùng dễ bị tổn thương, giao dịch trên không gian mạng, trách nhiệm của nền tảng số trung gian, bán hàng đa cấp và người có ảnh hưởng (KOL) quảng cáo sản phẩm.

Quyền của người tiêu dùng và trách nhiệm của doanh nghiệp

Người tiêu dùng có những quyền gì?

Điều 4 Luật 2023 ghi nhận các quyền cốt lõi, trong đó quan trọng nhất với doanh nghiệp là:

  • Được bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản và thông tin cá nhân khi giao dịch.
  • Được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về sản phẩm, giá, điều kiện giao dịch.
  • Được tự do lựa chọn sản phẩm và người bán, không bị ép mua kèm.
  • Được yêu cầu bồi thường khi hàng hóa có khuyết tật, không đúng tiêu chuẩn hoặc khác với nội dung quảng cáo, hợp đồng.
  • Được khiếu nại, tố cáo, khởi kiện và yêu cầu cơ quan, tổ chức hỗ trợ thương lượng.

Doanh nghiệp phải làm gì?

Nghĩa vụ

Việc cần làm trong thực tế

Cung cấp thông tin

Ghi nhãn, niêm yết giá, công bố điều kiện bảo hành, đổi trả, hướng dẫn sử dụng rõ ràng

Bảo vệ thông tin người tiêu dùng

Xin đồng ý trước khi thu thập; công khai quy tắc bảo vệ thông tin; không chuyển dữ liệu cho bên thứ ba khi chưa được phép

Hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung

Loại bỏ điều khoản miễn trách nhiệm bất hợp lý; đăng ký với cơ quan quản lý nếu thuộc danh mục phải đăng ký (điện, nước, viễn thông, ngân hàng…)

Giao dịch từ xa, trên không gian mạng

Cho phép người tiêu dùng xem lại, xác nhận đơn hàng; hiển thị đầy đủ thông tin người bán

Tiếp nhận phản ánh, thu hồi hàng lỗi

Có kênh tiếp nhận và quy trình xử lý khiếu nại; chủ động thu hồi sản phẩm có khuyết tật

Nếu doanh nghiệp cần rà soát hợp đồng bán hàng, điều kiện giao dịch chung, chính sách đổi trả, hãy tham khảo dịch vụ tư vấn soạn thảo hợp đồng kinh tế.

bảo vệ quyền lợi người tiêu dùngHành vi bị cấm và mức phạt vi phạm quyền lợi người tiêu dùng

Điều 10 Luật 2023 cấm doanh nghiệp lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng; quấy rối người tiêu dùng bằng tiếp thị trái ý muốn; ép buộc giao dịch; đánh tráo hàng hóa khi giao; và các hành vi riêng trong bán hàng đa cấp, nền tảng số.

Nghị định 24/2025/NĐ-CP đã tăng mạnh mức phạt so với trước. Một số mức doanh nghiệp hay gặp:

Hành vi vi phạm

Mức phạt (đồng)

Nền tảng số trung gian không xác thực danh tính người bán

đến 200 triệu

Không đăng ký hoặc đăng ký lại hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung thuộc diện phải đăng ký

60 – 80 triệu

Đánh tráo, gian lận hàng hóa khi giao; ngăn cản người tiêu dùng kiểm tra; ép mua kèm

50 – 70 triệu

Nền tảng số ép buộc dùng nền tảng trung gian khác, hạn chế quyền lựa chọn của người tiêu dùng

50 – 70 triệu

Kỳ thị, lợi dụng người tiêu dùng dễ bị tổn thương

50 – 70 triệu

Chuyển thông tin người tiêu dùng cho bên thứ ba khi chưa được đồng ý; không có biện pháp bảo đảm an toàn thông tin

30 – 40 triệu

Thu thập, sử dụng thông tin người tiêu dùng khi chưa được đồng ý hoặc sai mục đích đã thông báo

20 – 30 triệu

Không xây dựng công cụ cho người tiêu dùng xem lại, xác nhận đơn khi giao dịch từ xa

20 – 40 triệu

Cung cấp thông tin không chính xác, thiếu hướng dẫn sử dụng

10 – 20 triệu

Các mức trên áp dụng cho cá nhân; tổ chức bị phạt gấp đôi. Với một số hành vi, tiền phạt gấp 4 lần nếu do nền tảng số lớn thực hiện. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể bị buộc thu hồi hàng khuyết tật, cải chính thông tin và bị công khai tên trên danh sách cảnh báo vi phạm. Vi phạm nghiêm trọng, như lừa dối khách hàng, còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Phương thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp

Điều 54 Luật 2023 quy định bốn phương thức, có thể thực hiện trực tiếp hoặc trực tuyến:

  1. Thương lượng: doanh nghiệp tiếp nhận yêu cầu và trực tiếp trao đổi với người tiêu dùng; người tiêu dùng có thể nhờ cơ quan quản lý hoặc tổ chức xã hội hỗ trợ thương lượng.
  2. Hòa giải: qua tổ chức hòa giải hoặc hòa giải viên thương mại; thông tin vụ việc được giữ bí mật.
  3. Trọng tài: khi các bên có thỏa thuận trọng tài. Nếu điều khoản trọng tài nằm trong hợp đồng theo mẫu, người tiêu dùng vẫn có quyền lựa chọn phương thức khác.
  4. Tòa án: người tiêu dùng khởi kiện vụ án dân sự về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, được hưởng cơ chế thuận lợi như không phải nộp tạm ứng án phí và có thể áp dụng thủ tục rút gọn.

Với doanh nghiệp, thương lượng sớm và có hồ sơ là cách ít tốn kém nhất. Khi vụ việc đã ra Tòa hoặc bị cơ quan quản lý thụ lý, doanh nghiệp nên có luật sư tranh chấp dân sự đại diện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Dịch vụ pháp lý về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

  • Rà soát tuân thủ: đánh giá hợp đồng bán hàng, điều kiện giao dịch chung, chính sách bảo hành, đổi trả, khuyến mại, nội dung quảng cáo và hợp đồng với KOL.
  • Soạn thảo và đăng ký hợp đồng theo mẫu với cơ quan quản lý nhà nước khi thuộc diện bắt buộc.
  • Xây dựng quy tắc bảo vệ thông tin người tiêu dùng, đồng bộ với quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
  • Thiết kế quy trình tiếp nhận và xử lý khiếu nại, đào tạo bộ phận chăm sóc khách hàng.
  • Đại diện thương lượng, hòa giải, tố tụng trong tranh chấp với người tiêu dùng.
  • Đại diện làm việc với cơ quan quản lý khi bị kiểm tra, xử phạt hoặc bị đưa vào danh sách cảnh báo.

Doanh nghiệp muốn duy trì kiểm soát thường xuyên có thể tham khảo gói kiểm soát tuân thủ nội bộ của LAWPRO.

Câu hỏi thường gặp

Cửa hàng bán online qua mạng xã hội có phải tuân thủ Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không? Có. Luật 2023 áp dụng cả với giao dịch trên không gian mạng và cá nhân kinh doanh không phải đăng ký kinh doanh.

Khách hàng đòi bồi thường vượt quá thiệt hại thực tế thì sao? Doanh nghiệp chỉ bồi thường thiệt hại thực tế có căn cứ. Luật cũng cấm lợi dụng việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để gây áp lực, trục lợi.

Khách hàng đăng bài chê trên mạng xã hội, doanh nghiệp nên xử lý thế nào? Lưu lại chứng cứ, liên hệ khách hàng để thương lượng trước. Nếu nội dung sai sự thật hoặc do đối thủ dàn dựng, doanh nghiệp có thể yêu cầu gỡ bỏ và xử lý theo quy định về cạnh tranh không lành mạnh.

Liên hệ

Cần rà soát tuân thủ hoặc đang vướng khiếu nại của khách hàng? Liên hệ luật sư LawPro để được tư vấn phương án phù hợp.

CÔNG TY LUẬT TNHH LAWPRO

  • Hà Nội: Tầng 4, Tòa nhà IC, số 82 Phố Duy Tân, Phường Cầu Giấy – Hotline: 0936 77 97 99
  • TP. Hồ Chí Minh: Lầu 19, Tháp A, Indochina Park Tower, số 4 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định – Hotline: 0936 77 95 99
  • Đà Nẵng: Tầng 6, Tòa nhà Dầu khí, số 2 đường 30-4, Phường Hòa Cường – Hotline: 0905 99 56 99

Tin Liên Quan