Chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng năm 2026

Chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng: so sánh quy định cũ và mới từ 01/7/2026

Từ ngày 01/7/2026, việc tạm dừng và chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng không còn áp dụng Điều 40, Điều 41 Nghị định 37/2015/NĐ-CP mà chuyển sang Điều 85 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Điều 26, Điều 27 Nghị định 210/2026/NĐ-CP. Bài viết so sánh từng điểm thay đổi và gợi ý cách soạn điều khoản.

Vì sao điều khoản tạm dừng, chấm dứt cần được rà lại ngay

Trong hợp đồng thi công xây dựng, tạm dừng và chấm dứt là hai “van an toàn” cuối cùng khi bên kia chậm thanh toán, bỏ công trường hay thi công kém chất lượng. Dùng sai căn cứ hoặc sai thủ tục, bên chấm dứt có thể bị coi là bên vi phạm và phải bồi thường thay vì được bồi thường.

Nhiều mẫu hợp đồng vẫn chép nguyên các mốc “28 ngày”, “56 ngày”, “02 ngày làm việc” của Nghị định 37/2015/NĐ-CP, nay đã hết hiệu lực.

Khung pháp lý cũ và mới

Trước 01/7/2026, vấn đề này do Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 và Nghị định 37/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 50/2021/NĐ-CP) điều chỉnh. Theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 37/2015/NĐ-CP (bản hợp nhất 07/VBHN-BXD), Nghị định chỉ bắt buộc với dự án vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công và dự án PPP; dự án khác chỉ “tham khảo”.

Từ 01/7/2026, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực (khoản 1 Điều 94), trong đó Điều 85 quy định về tạm dừng và chấm dứt hợp đồng xây dựng. Nghị định 210/2026/NĐ-CP hướng dẫn Điều 85 tại Điều 26, Điều 27 và theo khoản 2 Điều 32 làm hết hiệu lực Nghị định 37/2015/NĐ-CP, Nghị định 50/2021/NĐ-CP.

Điều 2 Nghị định 210/2026/NĐ-CP áp dụng cho mọi bên giao thầu, bên nhận thầu, nhưng một số quy định chỉ dành cho dự án đầu tư công, dự án PPP (khoản 2 Điều 26, khoản 3 Điều 31). Người soạn hợp đồng vốn tư nhân cần phân biệt quy định chung và quy định riêng.

Bảng so sánh tạm dừng, chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng

Nội dung

Nghị định 37/2015/NĐ-CP (cũ)

Luật Xây dựng 2025, Nghị định 210/2026/NĐ-CP (mới)

Căn cứ tạm dừng

Nhà thầu không đạt chất lượng, an toàn, tiến độ; chủ đầu tư chậm thanh toán quá 28 ngày (khoản 2 Điều 40)

Vi phạm nghiêm trọng; bất khả kháng; yêu cầu của cơ quan nhà nước; thay đổi pháp luật (khoản 1 Điều 85 Luật)

Báo trước tạm dừng

Trước 28 ngày (khoản 3 Điều 40)

Nêu lý do, thời điểm, hậu quả pháp lý (khoản 3 Điều 85 Luật); đầu tư công, PPP: thỏa thuận, tối đa 28 ngày (điểm c khoản 2 Điều 26)

Chấm dứt sau tạm dừng

Không khắc phục trong 56 ngày (khoản 3 Điều 41)

Tạm dừng vượt thời hạn ghi trong hợp đồng (điểm b khoản 2 Điều 85 Luật)

Chậm thanh toán

Quá 56 ngày từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ (điểm c khoản 8 Điều 41)

Quá 56 ngày từ ngày hết hạn thanh toán (điểm d khoản 2 Điều 27)

Phá sản, giải thể

Căn cứ chấm dứt (khoản 7, 8 Điều 41)

Theo thỏa thuận hoặc quyết định của Tòa án, cơ quan có thẩm quyền (khoản 4 Điều 27)

Báo trước chấm dứt

Không ít hơn 28 ngày (khoản 5 Điều 41)

28 ngày, trừ thỏa thuận khác (khoản 5 Điều 27)

Rời công trường

02 ngày làm việc (khoản 9 Điều 41)

Theo thỏa thuận; không thống nhất thì bên giao thầu quyết định (khoản 6 Điều 27)

Thanh lý

Tối đa 56 ngày (khoản 6 Điều 41)

Tối đa 56 ngày, trừ thỏa thuận khác; đầu tư công, PPP 45 ngày, tối đa 90 ngày (khoản 7 Điều 27, điểm b khoản 3 Điều 31)

Chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng theo Nghị định 210/2026/NĐ-CP – Công ty Luật LAWPROPhân tích những thay đổi quan trọng

Căn cứ tạm dừng được “luật hóa” và mở rộng

Nghị định 37/2015/NĐ-CP gắn quyền tạm dừng với từng bên: bên giao thầu tạm dừng khi nhà thầu không đạt chất lượng, an toàn, tiến độ; nhà thầu tạm dừng khi bị chậm thanh toán. Khoản 1 Điều 85 Luật Xây dựng 2025 chuyển sang cách tiếp cận theo sự kiện, áp dụng cho cả hai bên.

Hai căn cứ mới đáng chú ý là “theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền” và “thay đổi pháp luật ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện hợp đồng”. Đây là những tình huống thực tế thường gặp, như công trường bị đình chỉ hoặc quy hoạch thay đổi, mà trước đây các bên phải tự thỏa thuận mới có căn cứ.

Bất khả kháng được liệt kê tại khoản 1 Điều 13 Luật Xây dựng 2025 (thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, đình công, cấm vận, phát hiện cổ vật…), nhưng theo khoản 3 Điều 13 vẫn phải đáp ứng điều kiện bất khả kháng của pháp luật dân sự.

Mốc 56 ngày chậm thanh toán được tính muộn hơn

Theo quy định cũ, 56 ngày được tính từ ngày bên giao thầu nhận đủ hồ sơ thanh toán hợp lệ. Theo điểm d khoản 2 Điều 27 Nghị định 210/2026/NĐ-CP, 56 ngày chỉ bắt đầu từ ngày hết hạn thanh toán theo hợp đồng.

Ví dụ giả định: hợp đồng thuộc dự án đầu tư công, thời hạn thanh toán tối đa 14 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ theo điểm l khoản 4 Điều 28 Nghị định 210/2026/NĐ-CP. Khi đó, nhà thầu phải chờ khoảng 14 ngày làm việc cộng thêm 56 ngày mới có căn cứ chấm dứt theo Nghị định. Muốn rút ngắn, các bên phải thỏa thuận rõ trong hợp đồng vì quy định này cho phép “thỏa thuận khác”.

Chấm dứt gắn với “vi phạm nghiêm trọng” của Bộ luật Dân sự

Khoản 2 Điều 27 Nghị định 210/2026/NĐ-CP liệt kê các trường hợp được coi là vi phạm nghiêm trọng theo Bộ luật Dân sự, làm phát sinh quyền hủy bỏ hợp đồng (Điều 423) hoặc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng (Điều 428 Bộ luật Dân sự 2015).

Hủy bỏ làm hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận (Điều 427). Đơn phương chấm dứt chỉ chấm dứt hợp đồng từ khi bên kia nhận thông báo, bên đã thực hiện được thanh toán phần đã làm (khoản 3 Điều 428). Với công trình dở dang, đơn phương chấm dứt thường phù hợp hơn.

Điều kiện mới ở điểm b khoản 2 Điều 27 cũng chặt hơn: nhà thầu 56 ngày liên tục không thi công phải “làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ thực hiện hợp đồng, không đảm bảo thời gian thực hiện dự án”. Bên giao thầu cần lưu chứng cứ về ảnh hưởng tiến độ.

Tự ý ngừng thi công không còn là lối thoát

Khoản 3 Điều 27 Nghị định 210/2026/NĐ-CP quy định: khi không có căn cứ chấm dứt mà một bên tự ý không thực hiện hợp đồng, bên đó vi phạm nghĩa vụ và phải chịu trách nhiệm dân sự, kể cả trách nhiệm tiếp tục thực hiện nghĩa vụ. Quy định này phù hợp với Điều 351, Điều 352 Bộ luật Dân sự 2015 và khoản 4 Điều 85 Luật Xây dựng 2025.

Rời công trường và thanh lý linh hoạt hơn

Mốc 02 ngày làm việc để nhà thầu rút toàn bộ máy móc, nhân lực theo khoản 9 Điều 41 Nghị định 37/2015/NĐ-CP thường không khả thi với công trình lớn. Khoản 6 Điều 27 Nghị định 210/2026/NĐ-CP để các bên tự thỏa thuận; nếu không thống nhất được thì bên giao thầu quyết định thời gian.

Quá thời hạn, bên giao thầu không còn “có quyền xử lý” tài sản như trước mà phải áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự về tài sản bị đánh rơi, bỏ quên, giúp tránh bị kiện vì tự ý xử lý máy móc của nhà thầu.

Hợp đồng ký trước 01/7/2026 áp dụng thế nào

Theo khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng 2025, hợp đồng ký trước 01/7/2026 tiếp tục thực hiện theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13, chỉ áp dụng Luật mới khi xảy ra bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản. Theo khoản 2 Điều 33 Nghị định 210/2026/NĐ-CP, hợp đồng ngoài dự án đầu tư công, PPP có thể thỏa thuận áp dụng Nghị định mới.

Gợi ý soạn thảo điều khoản tạm dừng, chấm dứt

Với hợp đồng ký từ 01/7/2026, nên quy định rõ “thời hạn tạm dừng tối đa” (để kích hoạt điểm b khoản 2 Điều 85 Luật), mốc tính 56 ngày chậm thanh toán, quyền hủy bỏ hay đơn phương chấm dứt và thời gian rời công trường.

Mẫu điều khoản tham khảo 1 – Tạm dừng (mẫu tham khảo, cần điều chỉnh theo giao dịch cụ thể):

“Mỗi Bên được quyền tạm dừng toàn bộ hoặc một phần công việc khi xảy ra một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 85 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Bên tạm dừng phải gửi thông báo bằng văn bản cho Bên kia ít nhất 14 ngày trước ngày tạm dừng, nêu rõ lý do, thời điểm và hậu quả pháp lý, trừ trường hợp bất khả kháng. Thời gian tạm dừng tối đa là 56 ngày; quá thời hạn này mà nguyên nhân tạm dừng không được khắc phục và không do lỗi của Bên tạm dừng thì Bên tạm dừng có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện Hợp đồng theo Điều 428 Bộ luật Dân sự 2015.”

Mẫu điều khoản tham khảo 2 – Hậu quả chấm dứt (mẫu tham khảo, cần điều chỉnh theo giao dịch cụ thể):

“Trong vòng 15 ngày kể từ ngày Hợp đồng chấm dứt, Bên Nhận thầu phải di chuyển toàn bộ máy móc, thiết bị, nhân lực ra khỏi công trường, trừ vật tư đã được Bên Giao thầu thanh toán. Hai Bên cùng lập biên bản xác định khối lượng đã thi công, được nghiệm thu và thực hiện thanh lý Hợp đồng trong vòng 45 ngày kể từ ngày nhận được thông báo chấm dứt. Quá thời hạn này, Bên còn lại có quyền tự thanh lý Hợp đồng theo khoản 5 Điều 87 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.”

Câu hỏi thường gặp

Nghị định 37/2015/NĐ-CP còn áp dụng cho hợp đồng thi công đang thực hiện không? Có. Hợp đồng ký trước 01/7/2026 vẫn thực hiện theo quy định tại thời điểm giao kết (khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng 2025, Điều 33 Nghị định 210/2026/NĐ-CP), trừ khi có bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản.

Chủ đầu tư chậm thanh toán bao lâu thì nhà thầu được chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng? Nếu hợp đồng không có thỏa thuận khác, nhà thầu được chấm dứt khi chủ đầu tư không thanh toán quá 56 ngày kể từ ngày hết hạn thanh toán theo hợp đồng (điểm d khoản 2 Điều 27 Nghị định 210/2026/NĐ-CP). Trước khi chấm dứt, nhà thầu phải thông báo bằng văn bản 28 ngày, trừ khi hợp đồng quy định khác.

Đơn phương chấm dứt hợp đồng xây dựng không đúng căn cứ thì hậu quả thế nào? Bên chấm dứt bị xác định là bên vi phạm nghĩa vụ, phải bồi thường thiệt hại và có thể bị buộc tiếp tục thực hiện hợp đồng (khoản 4 Điều 85 Luật Xây dựng 2025, khoản 3 Điều 27 Nghị định 210/2026/NĐ-CP, khoản 5 Điều 428 Bộ luật Dân sự 2015).

Kết luận

Quy định mới về chấm dứt hợp đồng thi công xây dựng trao nhiều quyền tự thỏa thuận hơn, nhưng đòi hỏi hợp đồng phải soạn kỹ hơn; dùng sai căn cứ chấm dứt có thể khiến bên bị vi phạm trở thành bên vi phạm.

Công ty Luật LAWPRO (thành lập năm 2007) hỗ trợ soạn thảo, rà soát, đàm phán hợp đồng thi công xây dựng và giải quyết tranh chấp tại Tòa án, Trọng tài. Liên hệ hotline 0936 779 799 để được luật sư tư vấn.

Căn cứ pháp lý: Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 ngày 10/12/2025; Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015; Nghị định 210/2026/NĐ-CP ngày 15/6/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về hợp đồng xây dựng; Nghị định 37/2015/NĐ-CP ngày 22/4/2015 quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng (sửa đổi bởi Nghị định 50/2021/NĐ-CP ngày 01/4/2021; hết hiệu lực từ 01/7/2026); Văn bản hợp nhất 07/VBHN-BXD ngày 16/8/2023 của Bộ Xây dựng.

Tin Liên Quan