Hậu quả pháp lý khi nguyên đơn rút đơn khởi kiện khi vụ án có người liên quan

• By LAWPRO
• 17/03/2026

Trong tố tụng dân sự, quyền tự định đoạt của đương sự là một trong những nguyên tắc cơ bản, được ghi nhận tại Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Theo đó, đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện, thay đổi, bổ sung hoặc chấm dứt yêu cầu khởi kiện của mình trong quá trình giải quyết vụ án.

Trong vụ án tranh chấp dân sự, nếu không có sự tham gia của người liên quan hoặc người bị kiện không có yêu cầu phản tố thì tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án.

Tuy nhiên, trên thực tế xét xử, trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện sau khi Tòa án đã mở phiên tòa, trong khi người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan lại có yêu cầu độc lập và vẫn giữ nguyên yêu cầu này. Khi đó, câu hỏi đặt ra là liệu Tòa án có tiếp tục xét xử vụ án hay không, và địa vị tố tụng của các bên sẽ được xác định như thế nào?

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã có quy định cụ thể nhằm giải quyết tình huống này tại Điều 245 về thay đổi địa vị tố tụng của các đương sự. Theo khoản 2 Điều 245, trong trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện và bị đơn rút toàn bộ yêu cầu phản tố, nhưng người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vẫn giữ nguyên yêu cầu độc lập của mình thì người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan sẽ trở thành nguyên đơn và người bị khởi kiện theo yêu cầu độc lập trở thành bị đơn.

Quy định này thể hiện rõ quan điểm của nhà làm luật rằng việc rút yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không đồng nghĩa với việc vụ án phải chấm dứt nếu vẫn còn tồn tại yêu cầu độc lập cần được giải quyết.

Yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về bản chất là một yêu cầu khởi kiện mới nhưng được giải quyết trong cùng một vụ án nhằm bảo đảm tính toàn diện và hiệu quả của việc giải quyết tranh chấp. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chỉ được đưa ra yêu cầu độc lập khi yêu cầu đó có liên quan đến vụ án đang được giải quyết và việc giải quyết yêu cầu này có ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của họ. Khi yêu cầu độc lập đã được Tòa án chấp nhận và người đưa ra yêu cầu vẫn giữ nguyên yêu cầu này, thì dù nguyên đơn ban đầu rút đơn khởi kiện, vụ án vẫn còn đối tượng tranh chấp cần được xem xét, giải quyết. Do đó, Tòa án không đình chỉ toàn bộ vụ án mà tiếp tục xét xử đối với yêu cầu độc lập của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Sự thay đổi này bảo đảm nguyên tắc tố tụng và tạo cơ sở để Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án mà không cần khởi kiện lại trong một vụ án khác.